SEO teklifi nasıl değerlendirilir: şişirilen yedi kalem ve her birine tek soru

Bir SEO teklifi ne kadar kalınsa o kadar az iş anlatır. Elimden geçen tekliflerin çoğunda sayfa sayısıyla yapılacak gerçek iş ters orantılıydı: en uzun teklifler en çok “paket”, en kısa teklifler en çok “bulgu” içeriyordu.

Bu yazı, danışmanlık verdiğim firmaların masasına gelen tekliflerden çıktı. Teklif okumak SEO Danışmanlığı çalışmamın ilk haftasındaki işlerden biri; firma çoğu zaman elinde iki üç teklifle geliyor ve “hangisi?” diye soruyor. Cevabım hep aynı: önce her teklifin ne sattığını çıkarıyorum.

Bir not: kendi ajansım da teklif yazıyor. Aşağıdaki yedi soruyu ona da soruyorum; bu listeyi bir ajansın kendi sitesinde yayınlayamamasının sebebi de bu.

SEO teklifi neden şişer?

Teklif şişer çünkü SEO’nun çıktısı geç görünür ve satın alan taraf işin içini göremez. Ajans, ölçülebilir ama anlamsız kalemleri, yani adet, sayı ve paket adını öne çıkararak teklifi dolu gösterir. Şişme çoğu zaman kötü niyet değil, satış refleksidir; ama bedelini ay sonunda siz ödersiniz.

Bunun mekanizması basit. Bir ajans, “sitenizde üç teknik sorun bulduk, ilk ay bunları düzeltiriz” dediğinde teklif bir sayfa tutar ve küçük görünür. “Aylık 8 içerik, 40 backlink, kapsamlı teknik optimizasyon, haftalık rapor” dediğinde teklif altı sayfa tutar ve büyük görünür. İkisi aynı fiyatsa firma genellikle ikinciyi seçer, çünkü ikincide daha çok şey var gibidir. Oysa ilkinde işin kendisi var, ikincisinde işin ambalajı.

SEO’nun ne olduğunu burada anlatmıyorum; onu yıllardır ajansımın SEO konu merkezinde yazıyorum. Bu yazı teklifi okumak isteyen alıcı için.

Şişirilen yedi kalem hangileri?

Yedi kalem düzenli olarak şişer: aylık içerik adedi, backlink sayısı, “teknik SEO optimizasyonu” paketi, araç maliyeti, kurulum ücreti, sıralama garantisi ve raporlama. Yedisinin ortak özelliği aynı: sayılabilir ama anlamı belirsiz. Aşağıda her birinin makul karşılığı ve teklif sahibine soracağınız tek soru var.

1. Aylık içerik adedi

“Ayda 8 blog yazısı” bir iş değil, bir adettir. Yazının hangi arama için, hangi sayfaya, hangi amaçla yazılacağı yoksa 8 yazı da 80 yazı da aynı şeydir: doldurulmuş bir takvim. Makul karşılığı, adet değil hedef listesidir; hangi sorgu için hangi sayfa, neden o sırayla.

Tek soru: “Bu 8 yazının her birinin hedeflediği aramayı ve neden o aramayı seçtiğinizi görebilir miyim?”

Liste gelmiyorsa ya henüz düşünülmemiş ya da ay içinde uydurulacak demektir.

2. Backlink sayısı

“Ayda 40 backlink” en tehlikeli kalemdir, çünkü ucuz üretilebilir ve zarar verebilir. Sayı arttıkça kaynak kalitesi düşer; belirli bir eşikten sonra bu linkler sitenize fayda değil risk taşır. Makul karşılığı, sayı değil kaynak ve bağlamdır: hangi sitelerden, hangi içerikle, neden.

Tek soru: “Son müşteriniz için geçen ay aldığınız 10 linkin adresini gösterebilir misiniz?”

Adres verilemiyorsa link yoktur ya da gösterilemeyecek yerdedir.

3. “Teknik SEO optimizasyonu” paketi

Bu başlık altında her şey ve hiçbir şey olabilir. Site hızı, tarama hataları, yönlendirmeler, şema, mobil uyum; hepsi “teknik optimizasyon”dur. Makul karşılığı, paket adı değil bulgu listesidir: sitenizde gerçekten ne bulundu, hangisi önce, neden.

Tek soru: “Sitemde bulduğunuz ilk üç teknik sorun ne ve hangisini neden önce düzelteceksiniz?”

Teklif yazılmadan siteye bakılmışsa cevap hazırdır. Bakılmamışsa teklif sizin siteniz için değil, herkes için yazılmıştır.

4. Araç maliyeti

Bazı teklifler araç lisanslarını ayrı kalem olarak yansıtır: sıralama takibi, teknik tarama, anahtar kelime araştırması. Bunlar ajansın kendi altyapısıdır; sizin için ayrı satın alınmaz. Makul karşılığı, araç bedelinin hizmet fiyatının içinde olması ve verilere erişiminizin bulunmasıdır.

Tek soru: “Araç lisansı bana mı kesiliyor ve o araçtaki verilerime ben de erişebilecek miyim?”

Lisans size kesiliyor ama erişim yoksa, kendi verinizi kiralıyorsunuz demektir.

5. Kurulum veya başlangıç ücreti

Başlangıç ücreti kendi başına sorun değildir; ilk ay gerçekten daha çok iş vardır. Sorun, ücretin karşılığında ne çıkacağının yazılmamasıdır. Makul karşılığı, bedelin karşılığında elinize geçecek dokümandır: denetim raporu, öncelik listesi, yol haritası.

Tek soru: “Kurulum ücretinin çıktısı hangi doküman ve ben onu ajanstan ayrılsam da kullanabilir miyim?”

Çıktı yoksa kurulum ücreti, ilk ayın fiyatını gizlemenin yoludur.

6. Sıralama garantisi

Garanti, tanımı belirsiz olduğu sürece anlamsızdır: hangi kelime, hangi konum, hangi sürede, tutmazsa ne olur? Bu dördü yazılı değilse garanti bir satış cümlesidir. Google’ın kendi SEO rehberi de kimsenin sıralama garantisi veremeyeceğini açıkça yazar. Makul karşılığı, garanti değil gerekçeli hedef aralığıdır: “bu sorgu grubunda 6-9 ayda ilk sayfaya gelmeyi bekliyoruz, çünkü…”

Tek soru: “Garanti tutmazsa ne olur; iade mi, ücretsiz ay mı, hiçbir şey mi?”

Cevap “hiçbir şey” ise garanti yoktur; teklifte yazan kelime bir süstür.

7. Raporlama

“Haftalık detaylı rapor” çoğu zaman otomatik üretilen bir PDF’tir: gösterim, tıklama, ortalama pozisyon, araç ekran görüntüleri. Rapor uzadıkça bilgi azalır. Makul karşılığı, karar verdiren birkaç kalemdir: hangi sayfa yükseldi, hangi iş yapıldı, gelecek ay ne değişecek.

Tek soru: “Raporda hangi sayı değişince ne yapıyorsunuz?”

Bu sorunun cevabı yoksa rapor okumak için değil, göndermek için yazılıyor. Rapor gelmeye başladığında hangi rakamın neyi gizlediğini ve karşı rakamların nereden çekileceğini ajans raporu yazısında ayrıca anlattım.

Yedi kalemi yan yana nasıl koyarsınız?

Teklifi okumak, her kalemi makul karşılığıyla yan yana koymaktan ibarettir. Aşağıdaki tabloyu iki üç teklife aynı anda uygulayın; şişen kalemler kendini gösterir. Tek soru sütunu, görüşmeye götüreceğiniz listedir.

Kalem	Şişmiş hâli	Makul karşılığı	Tek soru
İçerik	“Ayda 8 yazı”	Sorgu bazlı hedef listesi	Her yazı hangi aramayı hedefliyor?
Backlink	“Ayda 40 link”	Kaynak ve bağlam	Son 10 linkin adresi?
Teknik	“Kapsamlı optimizasyon”	Sitenize özel bulgu listesi	İlk üç sorun ne?
Araç	Ayrı lisans kalemi	Fiyata dahil, veriye erişim	Verime erişebilecek miyim?
Kurulum	Açıklamasız ücret	Doküman çıktısı	Çıktı hangi doküman?
Garanti	“İlk sayfa garantisi”	Gerekçeli hedef aralığı	Tutmazsa ne olur?
Rapor	“Haftalık detaylı rapor”	Karar verdiren 3-5 kalem	Hangi sayı değişince ne yapıyorsunuz?

Tabloda bir teklifin beş altı kalemi “şişmiş” sütununa düşüyorsa, o teklifin fiyatını tartışmaya gerek yok; ne sattığı belli değil.

Hangi teklif iyi tekliftir?

İyi teklif, kapsamı dar ve gerekçeli olandır. Sitenize bakılmış, üç beş somut bulgu yazılmış, ilk üç ayın işi sırasıyla anlatılmış, fiyat ve süre yan yana konmuştur. Kısa görünür, çünkü ambalaj yoktur. Uzun teklif her zaman kötü değildir; ama uzunluğun bulgudan mı paketten mi geldiğine bakın.

Beş işaret iyi teklifi ele verir:

• Sitenizden bahsediyor. Genel SEO anlatımı değil, sizin sayfalarınızdaki somut sorunlar.
• Sıra var. “Önce şu, sonra şu, çünkü…” Sıra yoksa plan yoktur.
• Yapılmayacaklar yazılı. İyi teklif sınırını söyler; her şeyi vadeden teklif hiçbir şeyi vadetmiyordur.
• Ölçüm tanımlı. Hangi sayıya bakılacağı ve neyin başarı sayılacağı baştan yazılmış.
• Çıkış koşulu var. Hesaplar, içerikler ve veriler sizde kalıyor; ayrılmak cezalı değil.

Bu beşi olan teklif, fiyatı ne olursa olsun konuşmaya değer.

GEO veya yapay zekâ paketi teklifte nasıl değerlendirilir?

Teklifte ayrı fiyatlanan bir GEO paketi varsa ilk soru, SEO’dan ayrı hangi işi içerdiğidir. Google, AI Overviews ve AI Mode’da görünmek için ek bir koşul olmadığını kendi dokümanında yazıyor.

Tekliflerde artık “yapay zekâ görünürlük paketi”, “GEO optimizasyonu” ya da “llms.txt kurulumu” gibi kalemler de yer alabiliyor. Google’ın yapay zekâ özellikleri ve siteniz dokümanı bu konuda net: AI Overviews ya da AI Mode’da görünmek için ek bir gereklilik, özel bir optimizasyon, yeni bir yapay zekâ metin dosyası ya da özel schema işaretlemesi gerekmiyor. Aynı dokümana göre bu özelliklerden gelen tıklamalar da Search Console’da genel web araması tıklamasının içinde sayılıyor. llms.txt ise llmstxt.org üzerinde 2024’te yayımlanmış bir öneri; Google aramadaki yapay zekâ özellikleri için böyle bir dosyaya ihtiyaç olmadığını yazıyor.

Bu, GEO kaleminin boş olduğu anlamına gelmez. Markanın ChatGPT, Gemini ve Perplexity cevaplarında nasıl anıldığını düzenli ölçmek, yapay zekâ tarayıcılarının robots.txt’te engellenip engellenmediğine bakmak ve soruya doğrudan cevap veren sayfa yapısı kurmak gerçek iştir. Ancak bu işlerin çoğu iyi yapılmış SEO’nun zaten içindedir. Ayrı fiyatlanıyorsa ayrı bir çıktısı olmalı: hangi sorular, hangi araçlarda, hangi sıklıkla soruluyor ve sonuç nerede kayıt altına alınıyor.

Tek soru: “Yapay zekâ görünürlüğünü hangi sorularla, hangi araçlarda ve ne sıklıkla ölçüyorsunuz; başlamadan önceki ilk ölçümü görebilir miyim?”

Sıralama garantisinin yapay zekâ sürümü de var: “ChatGPT’de önerilen marka olursunuz.” Bu cevapları hiçbir ajans kontrol edemez; aynı soru farklı günlerde farklı cevap alabilir. Böyle bir vaadi 6. kalemdeki garantiyle aynı soruyla tartın. Ben bu işi başlangıç ölçümü ve aylık tekrarla yürütüyorum; yöntemi GEO ve AEO Danışmanlığı sayfasında anlattım.

Sözleşmede nelere bakmalı?

SEO sözleşmesinde dört madde teklif kadar önemlidir: hesap sahipliği, fesih koşulu, raporlamanın içeriği ve içerik ile link mülkiyeti. Bu dördü yazılı değilse ayrıldığınızda elinizde ne kalacağı belli olmaz.

İyi bir teklif sözleşmeye dönüşürken şişen kalemler çoğu zaman temizlenir; riskli maddeler ise tam bu aşamada eklenir. Aşağıdaki tabloyu sözleşme taslağının yanına koyun.

Madde	Sözleşmede yazması gereken	Tehlike işareti
Hesap sahipliği	Search Console, Google Analytics, Google İşletme Profili ve reklam hesapları firmanın adına açık; ajans kullanıcı olarak ekli	Hesabın ajansın e-postasıyla açılması ya da size yalnız rapor ekranı verilmesi
Fesih	Bildirim süresi, cezasız çıkış ve ayrılırken erişimlerin, dosyaların devri	Uzun taahhüt, erken çıkış bedeli, devrin tanımsız kalması
Raporlama	Hangi sayıların, hangi kaynaktan, hangi sıklıkla raporlanacağı ve yapılan işlerin listesi	“Detaylı aylık rapor” ifadesinin tanımsız bırakılması
İçerik ve link mülkiyeti	Yazılan içeriklerin firmaya ait olması, alınan linklerin adres listesinin her ay teslimi	İçeriğin ajansın kontrol ettiği sitelerde yayınlanması, ayrılınca linklerin kaldırılması

Hesap sahipliği en çok atlanan madde. Search Console ve Analytics ajansın hesabında açılmışsa, ayrıldığınız gün geçmiş veriniz de onda kalır ve yeni ekip sıfırdan başlar. Google’ın SEO uzmanı tutma rehberi de denetim aşamasında Search Console’da yalnız okuma yetkisi verilmesini ve sitede yapılan her değişikliğin size açıkça anlatılmasını öneriyor.

Link tarafında da aynı mantık geçerli. Bazı paketlerde linkler ajansın kontrol ettiği sitelerden gelir ve sözleşme bitince kaldırılır; aylarca ödediğiniz link, ayrıldığınız gün yok olur. Her ay alınan linklerin adres listesini sözleşmeyle güvenceye alın; 2. kalemdeki tek soru burada yazılı bir yükümlülüğe dönüşür.

Bir not: bu bölüm hukuk tavsiyesi değil. Sözleşmenin metnini hukukçunuzla okuyun; benim baktığım, maddelerin iş tarafında size ne bıraktığı.

Teklifi okuduktan sonra ne yapmalı?

Önce eleyin, sonra sorun, en son karşılaştırın. Yedi soruyu her teklife sorun; cevabı olmayan kalemleri üstünü çizin. Kalan tekliflerde fiyatı, kalan iş için ödeyeceğiniz bedel olarak yeniden hesaplayın. Çoğu zaman en pahalı teklif, kalan iş başına en ucuz çıkar.

Sırayla:

1. Yedi soruyu yazılı sorun. Sözlü cevap görüşmede değişir; e-posta cevabı kalır.
2. Şişen kalemleri teklifi düşürmeden çıkartın. İyi ajans kabul eder; kötü ajans “paket böyle” der.
3. Mevcut durumu bağımsız ölçtürün. Teklifi değerlendirmenin en sağlam yolu, sitenizin bugünkü hâlini ajanstan bağımsız görmektir; beş iş günlük Görünürlük Denetimi bunun için var.
4. Sözleşmeye ölçümü ve dört maddeyi yazın. Hangi sayı, hangi sürede, tutmazsa ne olur; yanında hesap sahipliği, fesih, raporlama ve mülkiyet. Teklifteki her belirsiz kelime sözleşmede netleşmeli.
5. Başladıktan sonra denetleyin. Teklif iyi olsa da yapılan iş tekliften sapar; ilk üç ayın sonunda yapılanı teklifle karşılaştırmak için Ajans ve Ekip Denetimi sayfasında anlattığım yöntemi kullanabilirsiniz.

Teklif okumak bir uzmanlık değil, bir alışkanlıktır: kalemi karşılığıyla yan yana koymak. Bunu bir kez yaptığınızda, bir daha hiçbir teklif eskisi kadar kalın görünmez.