Site hızı için hangi üç metrik sayılır: LCP, INP, CLS ve laboratuvar puanının neden yetmediği

Site hızı konuşması genellikle tek bir sayıyla başlıyor: “PageSpeed puanımız 62, ajans 95’e çıkaracak.” Puan görünür, tek ve karşılaştırılabilir olduğu için seviliyor. Sorun şu: Google’ın aramada baktığı şey o puan değil. Google, gerçek ziyaretçilerin tarayıcısında ölçülen üç metriğe bakıyor ve puanı 95 olan bir site o üç metrikte yetersiz çıkabiliyor.

Bu yazı Web Sitesi Danışmanlığı çalışmamda “hız için ne yapmalıyız” sorusuna verdiğim cevabın gerekçesi: hangi üç metrik sayılır, laboratuvar verisi ile alan verisi neden farklıdır, hız için para harcamadan önce hangi veriye bakılır. Kaynak Google’ın kendi dokümanları; eşikler oradan, yorum benden.

Siteyi yapmıyorum; hangi metriğin neden yetersiz olduğunu bulur, düzeltme sırasını yazar ve yapılan işi alan verisiyle doğrularım. Bu yüzden “puan yeter” diyen tarafta değilim; puan satan taraf da değilim.

Sayılan üç metrik hangileri?

Sayılan üç metrik LCP, INP ve CLS: en büyük içeriğin ekrana geliş süresi, etkileşime tepki süresi ve yüklenirken kayma. Google eşiklerini 2,5 saniye, 200 milisaniye ve 0,1 olarak yazıyor.

Google’ın Web Vitals sayfası üçünü tanımlıyor: LCP yükleme performansını ölçer ve 2,5 saniye içinde olmalı; CLS görsel kararlılığı ölçer ve 0,1 ya da altında kalmalı; INP etkileşime tepkiyi ölçer. PageSpeed dokümanı üç metriğin üç kademesini tablo hâlinde veriyor; INP için iyi eşik 200 milisaniye, yetersiz eşik 500 milisaniyenin üstü.

Metrik	Ne ölçer	İyi	Yetersiz	Kullanıcı ne yaşar
LCP	En büyük görsel ya da metin bloğunun ekrana gelme süresi	2,5 s ve altı	4 s üstü	“Sayfa açılmıyor” hissi
INP	Dokunma, tıklama ve tuşa tepki süresi	200 ms ve altı	500 ms üstü	“Düğmeye bastım, bir şey olmadı”
CLS	Yüklenirken öğelerin yer değiştirmesi	0,1 ve altı	0,25 üstü	“Tam tıklayacaktım, kaydı”

Üçü birlikte “sayfa deneyimi”nin ölçülebilir kısmıdır ve üçünün de iyi kademede olması gerekir; ikisi iyi, biri yetersizse sayfa yetersiz sayılır. Puan ise bu üçünün ve başka laboratuvar ölçümlerinin ağırlıklı bir özeti; Google’ın aramada kullandığı şey özet değil, metriklerin kendisidir.

Laboratuvar verisi ile alan verisi neden farklı?

Laboratuvar verisi tek bir cihazda ve sabit ağ koşulunda yapılan simülasyondur; alan verisi gerçek ziyaretçilerin tarayıcısında ölçülen değerlerdir. Google aramada alan verisine bakıyor; PageSpeed puanı laboratuvar verisidir.

Google’ın PageSpeed dokümanı bu ayrımı açıkça yapıyor: laboratuvar verisi hata ayıklamak için kullanışlı ama gerçek dünyadaki darboğazları yakalayamıyor; alan verisi gerçek kullanıcı deneyimini yakalıyor ama daha sınırlı bir metrik grubu veriyor. Aynı doküman iki verinin neden çeliştiğini de anlatıyor: alan verisi çeşitli cihaz ve ağ koşullarındaki gerçek kullanıcılardan geliyor, laboratuvar verisi tek cihaz ve sabit ağ koşulundan. Ve en önemli cümle: yeşil puan iyi sayılır ama iyi laboratuvar verisi gerçek kullanıcı deneyiminin de iyi olacağı anlamına gelmez.

Alan verisi Chrome kullanıcılarından anonim toplanıyor; Web Vitals sayfası bu verinin PageSpeed’i ve Search Console’un Core Web Vitals raporunu beslediğini yazıyor. Search Console’un rapor dokümanına göre raporda her sayfa grubu için gösterilen durum, o gruba yapılan ziyaretlerin yüzde 75’inde gerçekleşen değerdir; yani ortalama değil, ziyaretçilerin dörtte üçünün yaşadığı deneyim. Bir sorunu düzelttikten sonra da 28 günlük bir doğrulama süresi işliyor.

	Laboratuvar (PageSpeed puanı)	Alan (Core Web Vitals)
Kaynak	Tek cihaz, sabit ağ, simülasyon	Gerçek Chrome kullanıcıları
Ne zaman değişir	Anında	Son 28 günün verisi; düzeltme geç görünür
Google aramada kullanır mı	Hayır	Evet
Az ziyaretli sitede	Her zaman var	Yeterli ziyaret yoksa yok
İşe yaradığı yer	Sorunu bulmak	Sorunun gerçekten çözüldüğünü görmek

Pratik sonuç: puan, işi bulmak için iyi bir araçtır; işin bittiğini söylemek için değil. “Puanı 95 yaptık” cümlesi, 28 gün sonra alan verisinde üç metrik eşiğin içine girmediyse bir laboratuvar cümlesi olarak kalır.

Hız için para harcamadan önce neye bakılır?

Para harcamadan önce üç şeye bakılır: hangi metriğin, hangi sayfa grubunda, hangi cihazda yetersiz olduğu. Üçü belirlenmeden “hız optimizasyonu” satın almak, teşhis olmadan ilaç almaktır.

Sırayla:

1. Search Console’da Core Web Vitals raporunu açın. Mobil ve masaüstü ayrı; hangi sayfa gruplarının hangi metrikte yetersiz ya da iyileştirme gerektiriyor olduğunu yazın. Rapor “veri yok” diyorsa ziyaret yetersizdir; o zaman laboratuvar verisiyle ama puanla değil, üç metriğin değeriyle çalışılır.
2. Yetersiz grubun bir sayfasını PageSpeed’de açın. Üstteki alan verisi bölümüne bakın, puanı görmezden gelin. Laboratuvar teşhisleri aşağıda; hangi görsel LCP’yi geciktiriyor, hangi betik INP’yi uzatıyor, hangi öğe kayıyor.
3. Metriği maliyete eşleyin. CLS çoğu zaman en ucuzu: görsel ve reklam alanlarına boyut vermek. INP çoğu zaman ücretsiz: gereksiz pazarlama etiketleri ve eklentiler kaldırılır. LCP en pahalısı: barındırma, görsel biçimi, şablon; bazen tema yeniden yazımı.
4. Sırayı ucuzdan pahalıya kurun. Üç metriğin üçü de yetersizse önce CLS ve INP; ikisi çoğu zaman bir günde düzelir ve raporda iki metrik iyiye döner. LCP ayrı bir proje.
5. Yapılacak işi yazılı alın. “Hız optimizasyonu” değil, “şu sayfa grubunda LCP’yi 3,8 saniyeden 2,5’in altına indirmek için şu üç iş” biçiminde. Teklifin böyle okunmasını SEO teklifi yazısında anlattım; hız kalemi de aynı kuralla okunur.
6. Doğrulama tarihini baştan yazın. İş bittikten 28 gün sonra alan verisi; raporun iyi URL sayısı ve PageSpeed’in alan bölümü. Doğrulama laboratuvar puanıyla yapılmaz.

Yeni site yapılırken hız nasıl güvenceye alınır?

Yeni sitede hız yayından sonra değil, şablon seçilirken güvenceye alınır: görsel boyutları sabit, betik sayısı sınırlı, en büyük içerik hazır gelir. Sonradan düzeltmek, önceden karar vermekten pahalıdır.

Site yenileme projesinde hızı üç kararla kontrol ediyorum. Birincisi test ortamında ölçüm: yayından önce test sitesi PageSpeed’e sokulur, üç metriğin laboratuvar değerleri okunur; puan değil. İkincisi etiket bütçesi: pazarlama etiketleri, sohbet kutuları ve eklentiler tek tek gerekçelendirilir; her biri INP’ye yük. Üçüncüsü görsel disiplini: her görselin boyutu şablonda sabit, biçimi modern, en büyüğü öncelikli yüklenir. Bu üçü, yayından sonraki hız projesinin büyük kısmını gereksiz kılar.

Yayından sonra da ölçüm sürüyor: taşımanın ilk otuz gününde trafik ve adres kontrolüyle birlikte Core Web Vitals raporu da izlenir; taşımada nelere bakıldığını site yenilerken trafik neden düşer yazısında anlattım. Hız yatırımının karşılığı ise sıralama raporunda değil, dönüşüm raporunda aranır: daha hızlı sayfa daha çok form, daha az terk edilen sepet. O ölçümün nasıl kurulacağını Ölçümleme Danışmanlığı sayfasında yazdım.

Hız için harcanan paranın karşılığı, puanın kaç olduğuyla değil, gerçek ziyaretçinin dörtte üçünün ne yaşadığıyla ölçülür. Puan bir simülasyon; siteye gelen kişi değil.